The next step

Coschap Namibië

06-12-2011
Coschap Namibië

Tuberculosis in Namibië: Public Health of Vrijheid van Beweging?
Umar Ikram

De afgelopen zomer heb ik mijn keuze-coschap Interne Geneeskunde in Namibië gedaan. Ik werkte in een districtsziekenhuis – genaamd Onandjokwe Lutheran Hospital – in Ondangwa, ongeveer 60 km ten zuiden van de Angolese grens. Zoals elders in Sub-Sahara Afrika heerst hier ook de TB en HIV epidemie, iets wat ik veelvuldig ervaren heb. Deze ervaringen werden pijnlijker als ik werkte met patiënten met actieve pulmonaire TB op een speciale TB afdeling. Hier beschrijf ik een van mijn ervaringen.

Deze speciale afdeling, omringd door hoge hekken en prikkeldraad, is ergens in de uithoeken van het ziekenhuiscomplex gelegen. Patiënten mogen deze afdeling niet verlaten. “Is dit een gevangenis?”, vraag ik cynisch aan mijn supervisor dr. Mbena als we met dikke mondkapjes langs de patiënten lopen, die onder toeziend oog van de verpleegkundigen hun medicatie innemen (dit is DOT=Directly Observed Treatment). Sommigen krijgen zelfs meer dan 15 tabletten – alleen voor de TB. We praten eerst met de groep patiënten met MDR-TB (multidrug-resistant TB), die gescheiden van de rest zit. Deze groep telt 14 patiënten, met de gemiddelde leeftijd van 25 jaar (even oud als ik!) en bijna allen HIV positief. Geagiteerd vertelt de hoofdverpleegkundige dat sommigen de afdeling verlaten en dan enkele dagen wegblijven. Hierop reageert Petrus, die als woordvoerder van de groep fungeert, dat zij zich hier vervelen. Aan de ene kant begrijp ik de frustratie van de verpleegkundige; deze patiënten vormen een groot besmettingsgevaar voor anderen, zeker voor hun familieleden en vrienden. Maar aan de andere kant zijn de irritaties van deze patiënten ook invoelbaar. Als ik om me heen kijk, zie ik alleen een verpauperd gebouw; er zijn geen activiteiten te ondernemen (behalve de wekelijkse naaicursus en de oude TV). Mbena probeert de patiënten uit te leggen dat ze zich aan de regels moeten houden, hoe moeilijk dat ook is. Het is in het belang van public health, maar bovenal, in het belang van hun geliefden. Later praat ik nog met Petrus na. Hij begrijpt onze argumenten, maar terecht vraagt hij me of ik hier zou kunnen overleven. Ik ben bang van niet. Hij zegt dat hij nog meer MDR-TB patiënten van andere klinieken kent die vanwege dezelfde redenen weglopen en daardoor de nodige medicatie missen.

Dit heeft verregaande gevolgen voor de samenleving. Vooral de Namibische gezondheidszorg, die al zwaar te verduren heeft onder de HIV epidemie (bijna 1 op de 5 mensen in deze regio heeft HIV), zal nog meer belast worden. Alleen al de MDR-TB medicijnen kosten ongeveer $1000-8000 per persoon (per kuur van 24 maanden). Het vooruitzicht is bovendien allesbehalve rooskleurig: toename van het aantal patiënten met MDR-TB in de komende jaren, en een steeds ernstig wordend TB resistentiepatroon. Zo werden in Onandjokwe al patiënten met XDR-TB (extensively drug-resistant TB) gediagnosticeerd.

Daarom pleiten sommige artsen in Onandjokwe ervoor om therapie-ontrouwe patiënten huisarrest te geven of boetes op te leggen, zoals in sommige delen van Zuid-Afrika. Ik kan hun boosheid enigszins begrijpen, want anders is het dweilen met de kraan open. Maar in hoeverre is dit moreel? Deze patiënten hebben er nooit voor gekozen om met MDR-TB besmet te worden. Dit stigma heeft hen maatschappelijk al enorm benadeeld, moeten we hen dan nog meer straffen? Hun compliantie is inderdaad problematisch, maar het is niet te simpel om hen op dergelijke wijze weg te zetten. Waarom vragen we ons niet af wat hen therapie ontrouw maakt? Denk bijvoorbeeld aan een ambitieuze man die met leningen een kleine winkel heeft opgericht, nu met MDR-TB wordt gediagnosticeerd en daardoor voor een lange tijd de deuren van zijn winkel moet sluiten, zonder daar uitkering voor te krijgen. Hoe gaat hij zijn schulden afbetalen? Of aan een alleenstaande moeder die keihard moet werken om het huishouden draaiende te houden, deze diagnose te horen krijgt en dus de komende maanden geen inkomen kan genereren. Hoe gaat zij nu haar kinderen opvoeden? Deze materiele exclusie, zoals de antropologen dat beschrijven, leidt tot symbolische exclusie (gebrek aan respect en erkenning, wat belangrijk is in de Afrikaanse cultuur). Is het dan niet te gemakkelijk van ons (lees: de zorgverleners) om alleen de patiënten verantwoordelijk te stellen voor deze incompliantie? En is het wel legitiem dat wij hun vrijheid van beweging opeisen ten behoeve van public health? Volgens mij is dit niet alleen een kwestie van medicijnen, maar heeft het met name te maken met de sociale structuren en processen in dat land. Deze sociale factoren sluiten arme mensen uit van een waardig leven en zijn daarom grotendeels aansprakelijk voor de TB en HIV epidemie in Namibië.

Noot: namen in dit stuk zijn gefingeerd.

 

  • Foto 1
  • Foto 2
  • Foto 3
  • Foto 4

0 Reacties

Er zijn nog geen reacties geplaatst.

Reageer op dit artikel

Naam :
E-mail adres :
Reactie
 
Onthoud mij
 

Op zoek naar een coschap verslag over een bepaald land/regio of over een bepaald onderwerp, gebruik dan onderstaand formulier om de coschap verslagen te filteren.