The Apostolic Hospital Banga Bakundu, Kameroen
Toen het idee ontstond een coschap in de tropen te gaan doen, had ik het plaatje al snel in mijn hoofd. Een klein ziekenhuis moest het zijn, liefst op het platteland, om te leren hoe patiënten te behandelen met weinig middelen. En dat heb ik geweten! In het ziekenhuis in Banga waren de zalen muffig en de bedden (in totaal 80) oud. Op de operatiekamer was er geen systeem te ontdekken in hoe de spullen her en der verspreid lagen. Tot slot werden de abortussen uit praktisch oogpunt ook maar op de verloskamers verricht. Wat een contrast met het systematische (en patiëntvriendelijke) Nederlandse ziekenhuisleven.
Het overgrote deel van mijn tijd bracht ik door op de out patient clinic, waar mensen zich al ’s ochtends vroeg verzamelden om de dokter te consulteren. Ze brachten daar dan vaak de hele dag door, ongeacht hoe ziek ze waren. Soms was de klacht van de patiënt meteen duidelijk, maar vaak ook vertelden patiënten niets uit zichzelf. Je moest dan toevallig de juiste vraag stellen (soms pas na een half uur); ‘Zou u misschien zwanger kunnen zijn?’. Wel een goede manier om je anamnese te trainen.
De meeste voorkomende ziektebeelden waren malaria, buiktyfus en een heleboel gynaecologische problematiek. Vaak waren bij kinderen al allerlei over the counter medicijnen gestart, waardoor een dikke druppel onderzoek bij een verdachte malaria niet meer betrouwbaar was. Dan maar blind behandelen, iets wat overigens aan de lopende band werd gedaan. Wat verder opviel was dat geen patiënt zonder pillen de spreekkamer verliet. Argumenten om het Nederlands antibiotica beleid aan te prijzen schoten geen wortel. Kindjes met een neusverkoudheid kregen gewoon een zware kuur mee naar huis.
De meest verrichte operaties waren lies- en navelbreuken en appendectomieën. Op de operatie-kamer was het buffelen. Er was airconditioning, maar die zorgde er voor dat het net iets koeler was dan buiten in plaats van de 16 graden waar hij op in stond gesteld. Gezien het feit dat er niet altijd een arts in het ziekenhuis was, kon het hoofd van de OK zelf ook heel goed opereren. Omdat de pijnstilling soms wat te wensen over liet, bleef mijn rol in dit hele gebeuren beperkt. Ook toen mij werd gevraagd of ik een abortus wilde doen zonder verdoving, besloot ik de gelegenheid maar aan mij voorbij te laten gaan. Een operatie in het ziekenhuis kostte overigens gemiddeld 120 euro. Een bedrag waar veel patiënten een tijd voor moesten sparen.
Natuurlijk waren er ook minder leuke dingen. Zoals de motorrijder met zwaar hoofdletsel die steeds suffer werd en uiteindelijk overleed, omdat er geen geld was om naar een groter ziekenhuis te gaan. Of een oude boer die na een slecht behandelde cellulitis zijn met maden doorboorde onderbeen nog steeds niet genoeg waard vond om voor de antibiotica te betalen. Dingen die je in Nederland gelukkig niet zo snel zal tegenkomen.
De geneeskunst in Afrika is heel praktisch en neemt ook in beschouwing dat de patiënt na één bezoek vaak niet meer terugkomt. Je hebt dan dus één moment om de patiënt te onderzoeken, maar ook om mogelijke complicaties te bespreken en indien nodig alvast te behandelen. Ondanks de slechte organisatie komen dingen vaak wel op hun pootjes terecht, maar de keren het echt goed misgaat vergeet je nooit meer. Ik denk dat het voor een ieder raadzaam is om een co-schap in de tropen te doen. Je leert herkennen wat primair noodzakelijk is en wat praktisch mogelijk is. Een denkwijze die er in het luxe Nederlandse ziekenhuisleven nog wel eens bij in kan schieten.
